Wyrok TSUE: Statut FIZ jest umową, a jego klauzule mogą być abuzywne

Trybunał – za opinią Rzecznika Generalnego TSUE stwierdził, że postanowienia statutu FIZ mogą podlegać kontroli z perspektywy ochrony konsumentów, jeżeli spełnione są przesłanki zastosowania Dyrektywy 93/13 – w zakresie, w jakim postanowienia statutu regulują zasady wykupu certyfikatów inwestycyjnych.

Jednocześnie Trybunał wskazał, że samo zapoznanie się uczestnika ze statutem i pisemna akceptacja jego treści nie oznaczają indywidualnego uzgodnienia postanowień, jeśli uczestnik nie miał rzeczywistej możliwości negocjowania jego treści.

Najważniejsze konkluzje wynikające z wyroku TSUE:

1)      wyrok TSUE nie przesądził, że w rozstrzyganej sprawie postanowienia statutu FIZ dotyczące wykupu certyfikatów są nieuczciwe w stosunku do uczestników, ani tym bardziej nie przesądził o skuteczności ewentualnych roszczeń uczestników funduszy kierowanych przeciwko FIZ;

2)      rozstrzygnięcie TSUE otwiera możliwość przeprowadzenia kontroli konsumenckiej, ale nie przesądza o jej wyniku;

3)      ocena tego czy dana klauzula statutu FIZ ma charakter abuzywny będzie należała do sądów krajowych;

4)      dla wykazania przed sądem krajowym abuzywności postanowienia statutu FIZ nie wystarczy samo powołanie się na okoliczność braku indywidualnego uzgodnienia – konieczna w tym zakresie będzie ocena treści konkretnego postanowienia, jego funkcji, sposobu wykonywania oraz skutków w konkretnym stosunku prawnym (zindywidualizowana ocena);

5)      TSUE zwrócił uwagę na odrębność FIZ oraz towarzystwa funduszy inwestycyjnych, wskazując, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy to FIZ należało uznać za przedsiębiorcę w rozumieniu dyrektywy 93/13 (motyw 51 wyroku).

Orzeczenie nie przesądza zatem o zasadności konkretnych roszczeń uczestników funduszy. Dopuszczalność badania postanowień statutu FIZ, ewentualne stwierdzenie ich abuzywności oraz ustalenie skutków prawnych takiego stwierdzenia stanowią odrębne kwestie, wymagające osobnej oceny przez sąd krajowy. Tym bardziej nie należy utożsamiać samej możliwości kontroli konsumenckiej z powstaniem roszczenia wobec TFI - wyrok nie rozstrzyga bowiem o ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej TFI za sposób zarządzania funduszem ani o przesłankach, jakie musiałyby zostać spełnione, aby taką odpowiedzialność TFI przypisać.

Podsumowując, jakkolwiek wyrok TSUE stanowi istotny punkt odniesienia dla sporów dotyczących inwestycji w FIZ, to jednak nie przesądza o skuteczności ewentualnych roszczeń uczestników funduszu. O rozstrzygnięciu indywidualnego przypadku nadal decydować będą treść zakwestionowanego postanowienia statutowego, okoliczności inwestycji, a także charakter i podstawa dochodzonego roszczenia.

Kancelaria prawna KRWLegal / LegalWell zapewnia profesjonalne i fachowe doradztwo w wielu dziedzinach prawa, w tym  świadczy usługi obejmująceobsługę funduszy inwestycyjnych, venture capital i private equity, doradztwa przy ofertach publicznych, transakcji M&A, jak również doradztwa regulacyjnego dla sektora finansowego, świadcząc usługi m. in. w zakresie działalności firm inwestycyjnych, funduszy inwestycyjnych, podmiotów zarządzających aktywami, banków (depozytariuszy), a także w zakresie obsługi sporów sądowych dla podmiotów rynku kapitałowego.

Jeśli uważasz, że może mieć to wpływ na Twój biznes, zapraszamy do kontaktu: biuro@krwlegal.pl lub +48 22 29 50 940.